D Vitamini Nedir? ve D Vitaminin Faydaları Nelerdir?

D Vitamini Nedir? ve D Vitaminin Faydaları Nelerdir?

D Vitamini Nedir?

  • D vitamini, yirminci yüzyılda bacaklarda X veya O görünümü olarak da bilinen raşitizm hastalığının bir vitamin eksikliğinden kaynaklandığının tespiti ile deneysel olarak keşfedilen bir vitamindir.
  • Balık yağı dışındaki doğal besinlerde çok az miktarda bulunmaktadır.
  • D vitamininin en önemli kaynağı güneştir.
  • Güneşlenme sırasında ışınların dik veya eğik gelmesine, bireyin ten rengine ve yaşına göre D vitamini etkisi değişmektedir.
  • Eğik geldiği durumlarda dik geldiğine göre, esmer tenlilerde açık tenlilere göre ve yaşlılarda gençlere göre etkisi daha azdır.
  • Besinsel olarak ise en önemli kaynağı 100 gramında 10000 IU bulundurması ile balık karaciğeri yağıdır.
  • Yağlı balıkta ise 100 gramında 300-1000 IU kadar bulunmaktadır.
  • Karaciğer: 100-400 IU
  • Tereyağ: 50-60 IU
  • Süt (1 L): 3-10 IU
  • Yumurta sarısı: 20-100 IU olarak bulunmaktadır.
  • D vitaminin kullanıma göre formları bulunur.
  • Vücutta emilimi sağlanan ve kullanılan formu kolekalsiferoldur ve halk arasında vitamin D3 olarak da bilinmektedir.
  • D vitamini yağlarla emilip taşındığı için gerekli miktarda yağ da tüketilmelidir.
  • Ağızdan alınan D vitamini %62-91 oranında ince bağırsaklarda emilerek karaciğerde depo edilmektedir.
  • D vitamini idrar veya deri yoluyla vücuttan atılmaz.
  • D vitaminin etkileri kemik metabolizmasına olan ve kemik metabolizması dışına olan etkilerine göre ikiye ayrılmaktadır;

egzersiz

Kemik metabolizmasına olan etkileri

  • Kemik metabolizmasındaki en önemli etkisi bağırsaktan kalsiyum emilimini sağlayan enzimi uyararak kalsiyum emilimini sağlamasıdır.
  • D vitamini varlığında kalsiyumun %30-40’ı emilirken, eksikliğinde %10-15’i emilmektedir.
  • İkincisi etkisi kemik ve böbreklerden kana kalsiyum taşımasıdır.
  • Üçüncü etkisi ise böbreklerden kalsiyum geri emilimini hızlandırmasıdır.

Kemik metabolizması dışındaki etkileri

  • D vitamini insülin salınımını artırarak tip 1 diyabetin gelişme riskini azaltmaktadır.
  • Beraberinde kanser hücrelerinin çoğalmasını ve romatoid artrit gibi hastalıkların oluşum riskini azaltmakta ve sedef hastalığının iyileşmesine katkı sağlamaktadır.

D vitamini gereksinimi

  • Bireylerin güneşle temas derecesi düşük olduğundan günlük ihtiyaç kesin olarak bilinmemektedir.
  • Bebeklere günlük verilen D vitaminin 100-200 IU olduğunda raşitizmnin önlendiği bulunmuştur.
  • Genel olarak kemik sağlığı için yaşa göre alınması gereken D vitamini ise;
  • 0-1 yaş: 400 IU
  • 1-18 yaş: 600 IU
  • 19-70 yaş: 600 IU
  • 70 yaş üstü: 800 IU
  • Gebe ve emzikli: 600 IU olarak belirtilmektedir.
  • Bu değerlerin kemik sağlığını en üst düzeyde tutabileceği
  • D vitaminin kemik dışındaki işlevlerini gerçekleştirebilmesi için günlük 18 yaş altı için 1000, üstü için 1500-2000 IU düzeyine çıkarılması gerektiği bildirilmektedir.
  • Obez çocuk ve yetişkinler ile AIDS hastaları önerilenin 2-3 katını almalıdır.

D vitamininin aşırı alımı zararlıdır. Üst limitler

  • 6 aydan küçük bebekler için: 1000 IU
  • 7-12 ay: 1500 IU
  • 1-3 yaş: 2500 IU
  • 4-8 yaş: 3000 IU
  • 9-18 yaş: 4000 IU
  • 19 yaş üstü: 10000 IU olarak belirlenmiştir.
  • Ülkemizde kış mevsimi dışında her gün yarım saat kadar baş, yüz, el, kol, ayak ve bacakların güneş ışınları ile doğrudan teması ile birlikte yeterli ve dengeli beslenerek her gün 1 yumurta, 2 su bardağı tam yağlı süt ve ürünleri, haftada 1-2 yağlı balık yenmesiyle yetişkin insanlar D vitamini ihtiyaçlarını karşılayabilmektedirler.

D vitamini yetersizliğinde ise bazı hastalıklar ortaya çıkmaktadır

Raşitizm

  • Özellikle süt çocukları ve ilk yaşlarda görülmektedir. Kemiklerin yumuşaması, kolay bükülebilir hale gelmesidir.
  • Kemik uçlarında genişleme, bileklerde şişlik ve bacaklarda X veya O biçimi çarpıklıklar görülmektedir.

Osteomalasia

  • Raşitizme göre daha yumuşak kemikler görülen bu hastalık sıklıkla yetişkin bireylerde görülmektedir.
  • Yetersiz ve dengesiz beslenen, sık doğum yapan ve güneşten az faydalanan kadınlarda sık görülmektedir.

Daha fazla yemek tariflerimiz için buraya tıklayınız

Google Play ücretsiz indir : Form Assist

App Store ücretsiz indir : Form Assist

Dyt. Kerime Bade Turan

Form Assist Diyetisyeni